Marcel Wanrooy

Topprofessionals zoals medisch specialisten, wetenschappers en advocaten staan bekend om hun vakbekwaamheid, maar zijn ook berucht om hun onderlinge conflicten. Vaak hebben deze nare gevolgen zoals overspannenheid, juridische strijd en gedwongen vertrek. Zijn deze conflicten onvermijdelijk? Moeten we ze accepteren als collateral damage bij de samenwerking tussen top-ego’s? Nee, het kan anders. Inzicht in de aard en het verloop van conflicten biedt uitzicht op het vermijden c.q. oplossen ervan.

Maatschap on the move

De oude maatschap, een hecht overzichtelijk team van collega`s die als vakbroeders hun medisch beroep uitoefen en op informele wijze met elkaar samenwerken, is praktisch verleden tijd. Door schaalvergroting, fusies, parttime werken en het ontstaan van nieuwe subspecialismen worden maatschappen omvangrijker. Het gevolg: verwatering van de corps d`esprit, het gevoel  "ik ken mijn nieuwe collega`s niet meer" en soms: botsende karakters, overenigbare culturen en gedoe over geld.

De maatschap als rechtsvorm verdwijnt, maar zal als samenwerkingsvorm van professionals blijven bestaan. Welk soort conflicten zijn typerend voor de maatschap en welke kennis heeft de conflictbemiddelaar nodig om ter zake kundig te kunnen optreden? Een gesprek met Marcel Wanrooy.

Een ziekenhuis, een ICT-dienstverlener, een accountantsmaatschap en een rechtbank hebben niet veel met elkaar gemeen. Toch worden ze onder één noemer geschaard: Professionele Organisaties. Een weinigzeggend containerbegrip. Is een heldere onderverdeling mogelijk, alsook een beter begrippenkader dat daarbij aansluit? Jazeker. Zie hier een ontwerp voor een type-indeling van organisaties met professionals.

De huidige maatschap als rechtsvorm verdwijnt, maar als organisatietype is het maatschapsmodel nog springlevend. Dit model past prima bij de behoefte aan individualiteit en zelfstandig ondernemen, terwijl men, juist ook in deze tijd, behoefte heeft aan binding en gemeenschapszin. Maar maatschapachtige organisaties (partnerships) staan van diverse kanten onder druk. Ze gaan steeds meer op gewone bedrijven lijken. Welke concessies zijn zinvol, welke aanpassingen zijn onvermijdelijk? Of zoals een echte ‘maat’, Tony Angel van Linklaters, zegt: ‘How can law firms develop more structured methods of management without selling theirs souls to the corporate devil?’

 Hoe stuur je professionals aan?

 In juni promoveerde Marcel Wanrooy aan de Vrije Universiteit op een proefschrift over aansturing van professional service firms, zoals hij accountantskantoren, architectenbureaus en adviesorganisaties noemt. 

Het is een bekend drama: de beste professional promoveert tot leidinggevende en blijkt vervolgens een slechte leidinggevende te zijn. Hoe komt dit? Denken ijdele professionals dat ze alles kunnen en verkijken ze zich op de managersrol? Of laat de benoemingscommissie zich verblinden door het vakmatig aanzien van de kandidaat? Beide veronderstellingen zijn waar. Er is echter een fundamentelere oorzaak. Managen is een ander metier en de ‘genen’ van een échte professional maken hem ongeschikt voor de rol van manager. Dit artikel laat zien dat management letterlijk een ‘vak apart’ is en geeft een overzicht van de valkuilen.

Professionele organisaties in de zakelijke dienstverlening hebben vaak een partnerstructuur. De bestuurstaken in deze Professional Service Firms worden door de partners zélf uitgevoerd. Men kiest voor enkele fulltime bestuurders of voor een bredere groep (parttime) bestuursleden. Soms wordt een ‘beroepsmanager’ van buiten aangetrokken. In de praktijk doen zich veelvuldig problemen voor. Machtsstrijd, opvolgingskwesties en (vermeend) disfunctioneren bepalen vaak het beeld en leiden geregeld tot discussies over de vraag: wat is de beste bestuursvorm? Dit artikel geeft aan de hand van een onderzoek onder 59 Professional Service Firms een overzicht van de bestuursvormen die in de praktijk worden toegepast. Het onderzoek toont aan dat de variëteit fenomenaal groot is. Analyse laat zien dat er weinig verbanden tussen de variabelen te vinden zijn. Alle logica lijkt te ontbreken. Toch is een zinvolle typologie mogelijk. Een typologie waaruit aanbevelingen voor de praktijk zijn af te leiden.